DNS’i internetin telefon rehberi gibi düşünün. Siz adres çubuğuna bir site adı yazarsınız, rehber o ismin karşılığındaki sayısal adresi bulur, tarayıcınız da oraya gider. Rehber yanlış ya da eksik cevap verirse site adını doğru yazmanızın bir önemi kalmaz — sayfa açılmaz.
İyi tarafı şu: hangi rehberi kullanacağınız sizin seçiminiz. Cihazınız varsayılan olarak bağlandığı ağın rehberini kullanır ama birkaç dokunuşla herkese açık başka bir DNS’e geçebilirsiniz. Üç dakikalık bu ayar, açılmayan giriş sayfalarının epey yaygın bir çözümü.
DNS değişikliği ne zaman işe yarar?
Belirtiler tanıdıksa: internetiniz çalışıyor, başka siteler açılıyor, ama giriş sayfası ya hiç yüklenmiyor ya da uzun süre bekletip boş dönüyor. Bu tablo çoğu zaman isim çözümleme aşamasındaki bir tıkanıklığa işaret eder ve rehber değişikliği tıkanıklığı devre dışı bırakır.
Değişikliğin çözemeyeceği durumlar da var elbette. Modeminiz hiç bağlanmıyorsa ya da genel bir kesinti yaşanıyorsa önce bağlantı kesintileri rehberindeki teşhis adımlarından geçmek gerekiyor. DNS, internetin çalıştığı ama tek bir kapının açılmadığı senaryonun ilacı.
Yan faydası da yok değil: herkese açık DNS hizmetleri, çoğu ev ağının varsayılanından daha hızlı cevap veriyor. Ayarı erişim derdiyle yapıp genel gezinme hızında da ufak bir ferahlama fark edebilirsiniz. Kalıcı kullanmakta sakınca yok; bu adresler yıllardır aynı ve dünyanın dört bir yanından erişilebilir durumda.
Bilgisayarda DNS değiştirme
Windows kullanıyorsanız sıra şöyle:
- Başlat menüsünden ağ bağlantılarını görüntüle seçeneğini açın.
- Kullandığınız bağlantıya (Wi-Fi ya da Ethernet) tıklayıp özelliklerine girin.
- DNS sunucusu ataması satırında düzenle deyin ve otomatikten elle moduna geçin.
- Tercih edilen alana 1.1.1.1, yedek alana 8.8.8.8 yazın.
- Kaydedin, tarayıcıyı kapatıp yeniden açın.
Bu iki adres, herkese açık ve ücretsiz çalışan DNS hizmetlerine ait; ikisini birlikte tanımlamak, biri yavaşladığında diğerinin devralmasını sağlıyor. Mac tarafında aynı iş, ağ ayarlarındaki DNS sekmesinden artı düğmesiyle adres ekleyerek yapılıyor — mantık birebir aynı, yalnızca menülerin adı farklı.
Ayarı bulamıyorsanız arama kutusu en kestirme yol: sistem ayarlarının aramasına DNS yazmak sizi doğrudan ilgili ekrana götürüyor. Sürüm farklılıkları yüzünden menü adları değişebiliyor ama arama hep çalışıyor.
Telefonda DNS ayarı
Android’de işiniz daha da kısa. Ayarlar içinde özel DNS diye bir seçenek var; açıp sağlayıcı ana bilgisayar adı alanına one.one.one.one yazdığınızda telefonun tüm bağlantıları — Wi-Fi da mobil veri de — yeni rehberden geçmeye başlıyor. Tek ayar, iki ağ birden.
iPhone’da ise ayar Wi-Fi’a özel. Bağlı olduğunuz ağın yanındaki bilgi simgesine dokunun, DNS’i yapılandır satırını bulun, otomatikten elle seçeneğine geçip sunucu olarak 1.1.1.1 ekleyin. Mobil veri için sistem doğrudan alan sunmadığından, ayar yalnızca o kablosuz ağda geçerli olur — evinizin ve iş yerinizin ağına ayrı ayrı tanımlamanız gerekebilir.
Küçük bir not: bazı halka açık ağlar (kafe, otel) kendi DNS’ini dayatır. Böyle bir ağda ayarınız tutmuyorsa şaşırmayın, kendi ağınıza dönünce çalışacaktır.
Uygulama üzerinden DNS değiştiren araçlar da mevcut; yine de sistem ayarı dururken üçüncü taraf bir uygulamaya yetki vermek gereksiz. Yerleşik seçenek hem kalıcı hem masrafsız.
Değişikliği test etmek
Ayarı kaydettikten sonra ilk iş eski kayıtları silmek, çünkü cihazınız bir süre daha eski rehberin cevaplarını hafızasından okumaya devam edebilir. Windows’ta komut istemini açıp ipconfig /flushdns yazmak bu hafızayı anında boşaltıyor. Telefonlarda aynı etkiyi uçak modunu açıp kapatmak sağlıyor.
Sonra tarayıcıyı tamamen kapatıp açın ve giriş sayfasını deneyin. Açıldıysa iş tamam. Sayfa hâlâ gelmiyorsa gizli sekmeden bir kez daha deneyin; tarayıcının kendi önbelleği de kimi zaman eski sonuçları taşıyor.
Sabırlı olun ama sınır koyun: temizlik sonrası iki denemede açılmayan sayfa, DNS ile çözülmeyecek demektir. Testleri aynı gün içinde yapın; araya giren modem yeniden başlatmaları tabloyu bulandırabiliyor.
Merak edenlere bir doğrulama yöntemi daha: komut satırına nslookup yazıp herhangi bir site adı sorguladığınızda cevabın hangi sunucudan geldiği görünüyor. Orada 1.1.1.1’i görüyorsanız ayarınız gerçekten devrede.
İşe yaramadıysa ve geri almak isterseniz
Ayarı geri almak, yapmak kadar kolay: aynı menüye girip elle seçeneğini tekrar otomatiğe çevirmeniz yeterli. Cihazınız eski rehberine döner, başka hiçbir iz kalmaz. Yani denemekten çekinmenizi gerektiren bir risk yok.
DNS çare olmadıysa sıradaki araç VPN. Nasıl seçilir, nelere dikkat edilir — VPN seçenekleri sayfası bu soruları ayrıntısıyla cevaplıyor. İkisinin farkı şu: DNS yalnızca rehberi değiştirir, VPN ise trafiğin yolunu baştan çizer; biri yetmediğinde diğeri devreye girer.
Modem üzerinden topluca ayar yapmak isteyenlere bir not: rehber değişikliği modem arayüzünden de yapılabiliyor ve o zaman ağdaki her cihaz tek hamlede yeni DNS’e geçiyor. Modem arayüzü size yabancıysa cihaz cihaz ilerlemek daha güvenli.
Rehber değişikliği bir kez öğrenildikten sonra insanın elinde kalıcı bir alet oluyor. Bir dahaki açılmayan sayfada panik yerine üç dakikalık ayarınız hazır.